Logos KFK📚🎬_Döngü4_Hafta2(Kişi): Doğan Cüceloğlu
“İnsan”ı büyüten dilin peşinde
Bazı insanlar bir fikir üretmez; bir iklim üretir. Doğan Cüceloğlu’nun etkisi biraz böyle: “Ne dedi?”den çok “Bizi nasıl bir insana çevirdi?” diye hatırlanıyor.
Doğan Cüceloğlu konuşurken, aslında şunu arıyoruz:
Hayatımızdaki en sık tekrar eden hatayı hangi cümleyle yakalayıp yüzümüze yansıtıyor?
Doğan Cüceloğlu’nun yaptığı tam olarak bu:
İlişkilerdeki kırılmaları “karakter bozukluğu” diye değil, iletişim dili ve kültürel kalıp diye okuyor.
“Başarı”yı sadece performans olarak değil, insanın kendisiyle ilişkisi olarak ele alıyor.
Ebeveynlikten iş hayatına kadar her yerde, görünmeyen ama yöneten şeyi gösteriyor: zihin alışkanlıklarımızı.
Bu yüzden bu paylaşım bir “anma” değil; bir yeniden ayar vurgusu.
Mehmet Doğan Cüceloğlu (1938- 2021)
Türk psikolog ve akademisyendir. Kişisel gelişim kitapları ve televizyon programı ile tanındı. 1980-1996 yılları arasında ABD’nin Fullerton şehrindeki Kaliforniya Eyalet Üniversitesi’nde görev yaptı; kırktan fazla bilimsel makale yayımladı. 1990’lardan itibaren Türk insanının duygu, düşünce ve davranışlarını bilimsel psikoloji kavramları ile inceleyen Türkçe kitaplar yayımladı. 1992’de yayımlanan İçimizdeki Çocuk adlı kitabı, onun en popüler kitaplarındandır. 1996’da Türkiye’ye dönerek üniversite öğrencilerine, öğretmenlere, ana-babalara ve iş adamlarına yönelik seminerler, konferanslar ve atölye çalışmaları yapmıştır (Vikipedi). Kitapları, Youtube kanalındaki videoları, podcastleri ve sözleriyle hepimize halen ışık tutmaktadır.
Kitapları:
İnsan İnsana (1991)
İnsan ve Davranışı (1992)
İçimizdeki Çocuk (1992)
‘Miş’ Gibi Yetişkinler: Yetişkin Çocuklar (1994)
İçimizdeki Biz (1996)
İyi Düşün Doğru Karar Ver (1998)
Savaşçı (1999)
‘Keşke’siz Bir Yaşam İçin İletişim: İletişim Donanımları (2002)
Başarıya Götüren Aile - Sınav Döneminde Ana Babalık (2006)
Bir Kadın Bir Ses (2006)
Korku Kültürü: Niçin ‘Mış Gibi’ Yaşıyoruz? (2008)
Onlar Benim Kahramanım (2009)
İnsan İnsana Sohbetler (2011)
İnsanı Ararken Damdan Düşen Psikolog (2013)
Öğretmen Olmak (2013)
Gerçek Özgürlük (2014)
Derviş’in Aklı: Profesör Ahmet Dervişoğlu ile Sohbetler (2016)
Evlenmeden Önce, (2017)
Öğretmenim Bir Bakar Mısın?- Öğretmen’in Gücü Üzerine (2018)
Var Mısın? (2021)
Geliştiren Anne-Baba (2021)
Doğan Cüceloğlu’nu “okurken” aslında ne okuyoruz?
1) Dil, kader üretir
“Ne söylediğin” kadar “nasıl söylediğin” de değildir mesele.
Bir adım daha sert söyleyeyim: Nasıl söylediğin, ne söylediğini belirler.
Bir evin içindeki dil;
çocuğun özgüvenini,
eşlerin birbirini taşıyıp taşımamasını,
iş yerindeki motivasyonun sahici mi sahte mi olacağını
Bu yüzden Cüceloğlu’nun metinleri “iletişim tekniği”nden öte: insan yetiştirme sanatıdır.
2) “Rol” insanı yutmasın
Öğretmen, yönetici, anne-baba, uzman, girişimci…
Bir rolün içine çok uzun süre kilitlenince, insan kendi hayatını şu cümleyle özetler hale geliyor:
“Ben zaten buyum.”
Cüceloğlu’nun itirazı burada:
İnsan, rolünden büyüktür.
Rol sadece bir araçtır; insanı küçülten bir kabuk olmamalı.
3) Kırgınlıkların çoğu “kötülükten” değil, körlükten
İlişkilerdeki hasarların önemli bir kısmı “kasıt”tan değil, farkındalık eksikliğinden geliyor.
Bu bakış acayip rahatlatıcı ama aynı zamanda acı: çünkü sorumluluk da getiriyor.
Eğer hasarın kaynağı çoğu zaman körlükse, çözüm şudur: Görmeyi öğrenmek.
Kendini, karşındakini, kültürün içimize yazdıklarını…
4) Gelişim, bir “program” değil; bir “seçim”
Cüceloğlu çizgisinde “gelişim” şuna benzer:
Yeni bir bilgi almak değil; eski bir alışkanlıktan vazgeçmek.
Daha iyi konuşmayı öğrenmek değil; kırıcı konuşmayı bırakmak
Daha iyi yönetmek değil; insanı araç gibi görmeyi bırakmak
Daha iyi ebeveyn olmak değil; çocuğu kendi korkularımıza emanet etmeyi bırakmak
Bu “bırakma” kısmı, işin felsefesi.
Doğan Cüceloğlunun zihnimize, yüreğimize ve ruhumuza dokunan birkaç sözüyle noktalayalım:
“İnsanı tanımak için onu kendi öykün içinde değil, onun kendi öyküsü içinde bulunduğu yerde ziyaret etmek gerekir.”
“En temel özgürlük, insanın kendisi olarak yaşamında var olabilmesi ve kendi bütünlüğünü yaşayabilmesidir; dürüst insan özgürdür.”
“Şu dünyada her şeyin en iyisine layık çok özel ve güzel bir çocuk var! O, sizin evinizde yaşıyor.”
“Çocuğunuzdan beklediğiniz azim, sebat ve gayreti kendi yaşamınızda siz de gösterin.”
“İzin verin, çocuğunuz yaşamını tribünlerde seyirci olarak değil, sahada oyuncu olarak geçirsin.”
Hafta: Kitap ✅
Hafta: Kişi ✅
Hafta: Film 🎥 yolda…
Ardından yine Zoom buluşmamızda üçlemeyi birlikte konuşacağız.
Logos KFK WhatsApp grubuna hâlâ katılmadıysanız:
https://chat.whatsapp.com/KIgu9ZThRfz5nZLjv5LoOu
Sevgilerle,
Erkan İşçimen